Popup Reklamları Engelleme ve Reklam Blokerleri
Kısa cevap: popup reklamları engelleme işini iki katmanda çözüyorum. Önce tarayıcının kendi içindeki "açılır pencere engelleme" ayarını açıyorum, sonra üzerine düzgün bir reklam engelleyici uzantı kuruyorum. Bu iki adımı yapan biri, gezdiği sitelerde karşısına çıkan pencerelerin büyük kısmından kurtuluyor. Geri kalan inatçı olanlar için de bildirim izinleri, yönlendirme ayarları ve DNS tarafında yapılacak ufak müdahaleler var; hepsini aşağıda sırayla anlatıyorum.
Popup nedir, neden bu kadar can sıkıcı?
Popup, bir sayfayı açtığınızda kendiliğinden beliren ikinci pencere ya da katman. Bazıları masum: bir bankanın giriş ekranı, bir sitenin çerez tercih penceresi. Ama çoğu reklam amaçlı ve iki tür rahatsızlık veriyor. Birincisi dikkat dağıtması; ikincisi ve daha ciddi olanı, bir kısmının doğrudan zararlı sayfalara yönlendirmesi. "Cihazınızda 5 virüs bulundu" diyen o klasik pencereleri hepimiz gördük. Onlar virüs bulmuyor, virüs satıyor.
Bir de popup'ın modern akrabası var: sayfa yüklenirken sizi hiç sormadan başka bir adrese atan yönlendirmeler ve tarayıcı bildirim kutuları. Ben ilk zamanlar bunları farklı problem sanıyordum, halbuki üçünü de aynı ayar sayfasından kontrol edebiliyorum.
Adım 1: Tarayıcının dahili engelleyicisini kontrol et
Chrome, Edge, Firefox ve Safari'nin hepsinde açılır pencere engelleyici varsayılan olarak açık gelir. Yine de kontrol etmeye değer, çünkü bir siteye bir kere "izin ver" dediğinizde o izin orada kalıyor.
- Chrome ve Edge: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Site ayarları → Açılır pencereler ve yönlendirmeler. Burası "Sitelerin açılır pencere göndermesine izin verme" durumunda olmalı. Altındaki "İzin verilenler" listesine bakın; eskiden eklediğiniz bir site duruyorsa silin. Chrome ayarlarını hiç kurcalamadıysanız, sitedeki Chrome rehberi bu menülerde gezinmeyi kolaylaştırır.
- Firefox: Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → İzinler → "Açılır pencereleri engelle" kutusu işaretli olsun. Yanındaki "İstisnalar" düğmesinden listeyi temizleyebilirsiniz.
- Safari: Tercihler → Web Siteleri → Açılır Pencereler → "Engelle ve Bildir".
Aynı sayfada "Bildirimler" bölümüne de mutlaka uğrayın. Bir zamanlar dalgınlıkla "İzin ver"e bastığınız siteler masaüstünüze reklam gönderiyor olabilir. Ben burada listeyi baştan sona silip, ayarı "Siteler bildirim göndermek için izin isteyemez" konumuna aldım; o günden beri masaüstümde reklam görmüyorum.
Adım 2: Reklam engelleyici uzantı
Dahili engelleyici sadece pencere açmayı engeller. Sayfanın içine gömülü reklamları, video öncesi reklamları, sizi izleyen script'leri durdurmaz. Onun için uzantı gerekiyor. Uzantı kavramına yabancıysanız, tarayıcı uzantılarını anlatan sayfaya bir göz atın; kurulum mantığı hepsinde aynı.
Seçerken dikkat ettiğim şeyler:
- Açık kaynak ve bilinen bir isim olsun. Reklam engelleyici, gezdiğiniz her sayfayı okuma iznine sahip olur. Bu yüzden isimsiz, yeni yayınlanmış uzantılara kurulum yapmıyorum.
- "Kabul edilebilir reklam" politikası var mı? Bazı engelleyiciler belirli reklam ağlarını ücret karşılığı geçiriyor. Ayarlardan bu seçeneği kapatabiliyorsunuz.
- Tek uzantı yeter. İki üç engelleyiciyi üst üste kurmak koruma artırmıyor, sadece sayfaları yavaşlatıyor ve bazen sayfaların bozulmasına yol açıyor.
Kurulumdan sonra araç çubuğundaki simgeye tıklayıp bir siteyi geçici olarak beyaz listeye alabileceğinizi öğrenin. İçeriğini bedava okuduğunuz, güvendiğiniz siteler için ben bunu yapıyorum.
Adım 3: Sistem ve ağ tarafı
Uzantılar telefonda, özellikle uygulama içi tarayıcılarda çalışmaz. Orada iki alternatif var: reklam filtreleyen bir DNS servisine geçmek ya da reklam engellemeyi destekleyen bir mobil tarayıcı kullanmak. DNS değişikliği tek yerde yapılır ve o ağdaki bütün cihazları etkiler; modem ayarlarından ya da telefonun Wi-Fi ayarlarından girilebilir. Reklamlar sunucu düzeyinde kesildiği için sayfaların açılışının hızlandığını da fark ederim; internet hızını artırma konusundaki notlarla birlikte düşünmeye değer.
Sürekli popup çıkıyorsa altında başka bir şey olabilir
Engelleyicileri açtınız, uzantıyı kurdunuz ama pencereler hâlâ geliyorsa sorun tarayıcı ayarında değil, cihazda olabilir. Kontrol listem şu:
- Uzantı listesini açıp tanımadığım her şeyi kaldırırım. Reklam yazılımları genelde "kupon bulucu", "video indirici" gibi isimlerle geliyor.
- Arama motoru ve başlangıç sayfası ayarlarına bakarım; değiştirilmişse bir şey bulaşmış demektir.
- Tarayıcı verilerini, özellikle çerez ve önbelleği temizlerim. Cookies ve cache konusunu anlatan yazı bunun neyi etkileyip neyi etkilemediğini iyi açıklıyor.
- Hâlâ geçmiyorsa tarayıcı ayarlarını fabrika durumuna döndürüp güncel bir zararlı yazılım taraması yaparım.
Neyi engellemeyi abartmamak lazım
Agresif filtre listeleri açtığınızda bazı siteler çalışmaz hale gelir: giriş formu gelmez, ödeme adımı boş kalır, video oynamaz. Böyle bir durumda önce engelleyiciyi o site için kapatıp sayfayı yenileyin. Aynı şekilde script'leri tamamen kapatmak da popup'ı keser ama sayfaların yarısını bozar; JavaScript'i devre dışı bırakma konusunun neden dikkatli kullanılması gerektiğini o sayfada ayrıca anlattım.